Zadaj pytanie na forumZOSTAŃ NASZYM EKSPERTEM
| dukeaecc | Garion | nieruchomosci_waw | mfilipinka |

Pomógł: 123 |
Czy w postępowaniu prowadzonym po uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania osoba najbliższa dla oskarżonego ma prawo do odmowy zeznań (art. 182 § 1 k.p.k.), mimo że przed rozpoczęciem pierwszego zeznania na rozprawie toczącej się pierwszy raz przed sądem pierwszej instancji z prawa tego nie skorzystała i złożyła zeznania? | ||
zgłoś naruszenie regulaminu![]() | |||
Pomógł: 870 |
CYTAT(radek07 @ 5.07.2010, 16:27) Czy w postępowaniu prowadzonym po uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania osoba najbliższa dla oskarżonego ma prawo do odmowy zeznań (art. 182 § 1 k.p.k.), mimo że przed rozpoczęciem pierwszego zeznania na rozprawie toczącej się pierwszy raz przed sądem pierwszej instancji z prawa tego nie skorzystała i złożyła zeznania? Tak- ma prawo z tym, że porzednie zeznania będą odczytane. CYTAT UCHWAŁA Z DNIA 24 STYCZNIA 2001 R. I KZP 47/2000 I. Świadek uprawniony do odmowy zeznań na podstawie art. 182 § 1 k.p.k. może korzystać z tego prawa także po rozpoczęciu pierwszego zeznania na pierwszej rozprawie przed sądem pierwszej instancji, z tym że w razie złożenia takiego oświadczenia po tym terminie, poprzednio złożone zeznania tego świadka mogą służyć za dowód i być odtworzone (art. 186 § 1 k.p.k.). II. W razie zaistnienia takiej sytuacji, podstawą odczytania uprzednio złożonych zeznań jest interpretowany a contrario art. 186 § 1 k.p.k. Przewodniczący: sędzia SN A. Konopka. Sędziowie SN: P. Hofmański (sprawozdawca), P. Kalinowski. Prokurator Prokuratury Krajowej: R. Stefański. Sąd Najwyższy w sprawie Rafała G. i Marcina C., po rozpoznaniu, przekazanych na podstawie art. 441 §1 k.p.k., przez Sąd Okręgowy w P., postanowieniem z dnia 10 października 2000 r., zagadnień prawnych wymagających zasadniczej wykładni ustawy: „1. Czy w postępowaniu prowadzonym po uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania osoba najbliższa dla oskarżonego ma prawo do odmowy zeznań (art. 182 § 1 k.p.k.), mimo że przed rozpoczęciem pierwszego zeznania na rozprawie toczącej się pierwszy raz przed sądem I instancji z prawa tego nie skorzystała i złożyła zeznania (art. 186 § 1 k.p.k.)?” W przypadku pozytywnej odpowiedzi na pierwsze pytanie: 2 „Czy w takiej sytuacji możliwe jest ujawnienie na rozprawie zeznań złożonych poprzednio przez tę osobę przed sądem i w postępowaniu przygotowawczym, a jeżeli tak, to na jakiej podstawie prawnej winno to nastąpić?” u c h w a l i ł udzielić odpowiedzi j a k w y ż e j. U Z A S A D N I E N I E I. Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne wyłoniło się na tle następującego układu procesowego. W postępowaniu przed Sądem Rejonowym w G., jako sądem pierwszej instancji, przeciwko Rafałowi G. i Marcinowi C. złożyli zeznania w charakterze świadków Janusz G. oraz Katarzyna G., będący dla oskarżonego Rafała G. osobami najbliższymi w rozumieniu art. 115 § 11 k.k. Wyrok uniewinniający, który zapadł po rozpoznaniu tej sprawy w dniu 24 grudnia 1997 r., został następnie uchylony wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia 21 kwietnia 1998 r., a sprawa przekazana została do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w G. Na rozprawie w postępowaniu ponownym w dniu 6 października 1998 r. świadkowie Janusz G. oraz Katarzyna G. złożyli zeznania po raz wtóry. W dniu 27 lipca 1999 r. Sąd Rejonowy, rozpoznający dotąd sprawę w składzie jednoosobowym, postanowił o rozpoznaniu sprawy w składzie trzech sędziów z uwagi na to, iż postępowanie przygotowawcze w sprawie trwało dłużej niż dwa miesiące (art. 474 § 2 k.p.k.). W związku z tym, od dnia 20 stycznia 2000 r. sprawa rozpoznawana była od początku. Wezwani w tym dniu świadkowie Janusz G. oaz Katarzyna G. oświadczyli, że korzystają z przysługującego im prawa do odmowy zeznań (art. 182 § 1 k.p.k.). W konsekwencji, dokonując ustaleń faktycznych, Sąd 3 Rejonowy pominął ich zeznania złożone uprzednio. W dniu 4 lipca 2000 r. zapadł wyrok skazujący obydwu oskarżonych za przestępstwo zakwalifikowane z art. 158 § 1 k.k. Rozpoznając apelację od powyższego wyroku, wniesioną przez obrońcę oskarżonych, Sąd Okręgowy powziął, wymagającą – jego zdaniem – zasadniczej wykładni ustawy, wątpliwość zwerbalizowaną w przytoczonych pytaniach prawnych. II. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Formułując dwa pytania prawne Sąd Okręgowy w P. słusznie założył, że drugie z nich aktualizuje się jedynie wówczas, gdyby odpowiedź na pierwsze była pozytywna. Jeśli bowiem Sąd Najwyższy zająłby stanowisko, iż prawo do odmowy zeznań zagwarantowane w art. 182 § 1 k.p.k. ograniczone jest terminem określonym w art. 186 § 1 k.p.k., bezprzedmiotowe byłoby poszukiwanie prawnej podstawy ujawnienia zeznań złożonych uprzednio przez osobę korzystającą z prawa do ich odmowy. W sytuacji bowiem, w której odmowa zeznań nie znajduje podstawy prawnej, sąd może skorzystać z możliwości proceduralnej, przewidzianej w art. 391 § 1 k.p.k. III. Nie ulega wątpliwości, iż zagadnienie wzajemnej relacji między art. 182 § 1 k.p.k. i art. 186 § 1 k.p.k. jest zagadnieniem prawnym wymagającym zasadniczej wykładni ustawy w rozumieniu art. 441 § 1 k.p.k., a od odpowiedzi na dotyczące tego zagadnienia pytanie zależy rozstrzygnięcie sprawy. W toku przeprowadzanej przez Sąd Okręgowy kontroli odwoławczej konieczne jest bowiem zajęcie stanowiska co do tego, czy świadkowie Janusz G. i Katarzyna G. w ogóle byli uprawnieni do skorzystania z prawa do odmowy zeznań na rozprawie w dniu 20 stycznia 2000 r. Wprawdzie kwestia związana z zeznaniami świadków Janusza G. i Katarzyny G. nie została podniesiona w apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w G., to jednak Sąd odwoławczy nie jest związany granicami podniesionych zarzutów 4 (art. 433 § 1 k.p.k.) i kwestię tę, z uwagi na zaskarżenie wyroku Sądu Rejonowego w całości, musi rozważyć. Zdaniem Sądu Najwyższego, brak jest podstaw do przyjęcia, iż prawo do odmowy zeznań zagwarantowane osobom najbliższym dla oskarżonego w art. 182 § 1 k.p.k. jest ograniczone temporalnie. Ograniczenia takiego nie zawiera przepis art. 182 § 1 k.p.k., ani też żaden inny przepis kodeksu postępowania karnego. W szczególności ograniczenia takiego nie można dopatrywać się w treści art. 186 § 1 k.p.k., jako że przepis ten dotyczy zupełnie innej kwestii, a mianowicie kwestii granic dopuszczalności procesowego wykorzystania zeznań złożonych przez osoby uprawnione do odmowy ich składania, jeżeli oświadczą, że korzystają z tego uprawnienia dopiero po rozpoczęciu pierwszego zeznania na rozprawie przed sądem pierwszej instancji. Przepis ten nie określa natomiast prekluzyjnego terminu dla skorzystania z prawa do odmowy zeznań (odmiennie T. Grzegorczyk: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Kraków 1998, s. 380). Przepis art. 182 § 1 k.p.k. jest przepisem o charakterze gwarancyjnym i w związku z tym nie można – w drodze wykładni art. 186 § 1 k.p.k. – wynikającej z niego gwarancji ograniczyć. Przy przyjęciu powyższej interpretacji pojawia się pytanie o celowość uregulowania zawartego w art. 186 § 1 k.p.k.. Wątpliwości nasuwać może w szczególności sensowność gwarancji przysługującej świadkowi uprawnionemu do odmowy zeznań w sytuacji, gdy sądowi wolno jego uprzednio złożone zeznania odtworzyć i wykorzystać dowodowo. Podzielając częściowo tę wątpliwość, należy stanąć na stanowisku, iż gwarancja ta, działająca po przekroczeniu terminu określonego w art. 186 § 1 k.p.k. jedynie pro futuro, ma jednak sens. Gwarantując świadkowi prawo do odmowy zeznań w tej fazie postępowania, ustawodawca uwalnia go od dylematu, który mógłby stać się jego udziałem w sytuacji, gdy po złożeniu pierwszego zeznania na rozprawie głównej nie byłby skłonny zeznania tego później 5 podtrzymać. Ponadto, korzystając z prawa do odmowy zeznań, świadek nie może być karany za odmowę ich składania na podstawie art. 285 § 1 i art. 287 § 2 k.p.k. ani też nie można wobec niego stosować sankcji o charakterze wymuszającym (art. 285 § 2 k.p.k.). Rozwiązanie przyjęte w art. 186 § 1 k.p.k. – podobnie jak i gwarancja przewidziana w art. 182 § 1 k.p.k. - stanowi zatem wyłom w dążności do realizacji zasady prawdy materialnej na rzecz ochrony interesów świadka, w szczególności więzów rodzinnych wiążących go z oskarżonym. Przyjęcie odmiennej interpretacji relacji zachodzącej między art. 182 § 1 k.p.k. i art. 186 § 1 k.p.k. musiałoby oznaczać konieczność zaakceptowania jednej z dwóch możliwości, z których żadna – zdaniem Sądu Najwyższego – do zaakceptowania się nie nadaje. Pierwsza z tych możliwości wiązałaby się z przyjęciem, iż uprawnienie do odmowy składania zeznań wynikające z art. 182 § 1 k.p.k. jest limitowane czasowo w związku z treścią art. 186 § 1 k.p.k. Takie zapatrywanie – jak już wskazano – nie może być zaakceptowane w szczególności z tego powodu, że w art. 182 § 1 k.p.k. żadnych czasowych granic korzystania z przewidzianej w nim gwarancji nie przewidziano. Oznaczałoby ponadto nadmierne ograniczenie gwarancji przysługujących świadkowi kosztem pełniejszej realizacji dyrektywy, według której sąd powinien w procesie karnym dążyć do ustalenia prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.). Druga rysująca się możliwość sprowadzałaby się do uznania, iż także wówczas, gdy oświadczenie o skorzystaniu z prawa do odmowy zeznań złożone zostało po rozpoczęciu pierwszego zeznania na rozprawie przed sądem pierwszej instancji, odczytanie uprzednio złożonych zeznań świadka nie byłoby dopuszczalne. To z kolei rozwiązanie nie może być zaakceptowane, gdyż stoi mu na przeszkodzie wyraźne brzmienie art. 186 § 1 k.p.k. (którego dyspozycja byłaby wówczas po prostu zignorowana), a ponadto stanowiłoby zbyt daleko idącą koncesję na rzecz 6 realizacji gwarancji procesowych świadka za cenę ograniczenia zasady prawdy. IV. Inną kwestią jest interpretacja pojęcia „przed rozpoczęciem pierwszego zeznania na rozprawie przed sądem pierwszej instancji”. W realiach sprawy, w której wyłoniło się rozstrzygane zagadnienie prawne, istotne jest w szczególności to, jakie są konsekwencje odmowy składania zeznań, przez osoby do tego uprawnione na podstawie art. 182 § 1 k.p.k., na rozprawie po uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Rysuje się także zagadnienie, czy odmowa składania zeznań owocująca konsekwencjami określonymi w art. 186 § 1 k.p.k., dopuszczalna jest wówczas, gdy sąd zdecyduje o prowadzeniu rozprawy od początku (w rozpoznawanej sprawie nastąpiło to w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia 27 lipca 1999 r., wydanym na podstawie art. 474 § 2 k.p.k.). Warto zauważyć, iż kwestia ta została aktualnie odmiennie uregulowana niż w kodeksie postępowania karnego z 1969 r. Według art. 168 k.p.k. z 1969 r. dopuszczalne było skorzystanie z prawa do odmowy zeznań z konsekwencjami określonymi w tym przepisie „nie później niż przed rozpoczęciem zeznania na rozprawie przed sądem pierwszej instancji”, podczas gdy w art. 186 § 1 k.p.k. mowa o „pierwszym zeznaniu na rozprawie przed sądem pierwszej instancji”. Czyniąc punktem wyjścia literalne brzmienie przepisu art. 186 § 1 k.p.k. należy zauważyć, że przepis odnosi przymiotnik „pierwsze” do zeznania, nie zaś do rozprawy, co może prowadzić do wniosku, że odmowa składania zeznań, skutkująca konsekwencjami określonymi w art. 186 § 1 k.p.k., może nastąpić nie tylko na pierwszej, ale także na kolejnych rozprawach, byleby nastąpiło to przed rozpoczęciem pierwszego przesłuchania na danej rozprawie. Zdaniem Sądu Najwyższego, literalna wykładnia przepisu art. 186 § 1 k.p.k. może jednak prowadzić także do innych wniosków. Można mianowicie przyjąć, że jeżeli świadek 7 złożył zeznanie na rozprawie przed sądem pierwszej instancji, to zeznanie składane na kolejnej rozprawie nie jest już zeznaniem pierwszym, choćby na tej rozprawie następowało po raz pierwszy. Za taką też wykładnią Sąd Najwyższy się opowiedział, wychodząc z założenia, że gdyby zamiarem ustawodawcy było zapisanie w art. 186 § 1 k.p.k. szerszej gwarancji dla osób uprawnionych do odmowy zeznań, użyłby sformułowania „pierwsze zeznanie na danej rozprawie”. Dlatego też, zgadzając się z zapatrywaniem T. Grzegorczyka (Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Kraków 1998, s. 380), należy przyjąć, że konsekwencje odmowy składania zeznań, o których mowa w art. 186 § 1 k.p.k., nie wchodzą już w rachubę po uchyleniu orzeczenia (odmiennie, na gruncie poprzednio obowiązującego kodeksu postępowania karnego, co podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z 10 listopada 1980 r., I KR 259/80, OSNKW 1981, z. 4-5, poz. 26), jak również w postępowaniu prowadzonym po stwierdzeniu nieważności orzeczenia oraz w razie prowadzenia rozprawy do początku, jeśli tylko uprzednio świadek złożył zeznanie na rozprawie przed sądem pierwszej instancji. Odmiennie kształtuje się sytuacja wówczas, gdy oświadczenie o skorzystaniu z prawa do odmowy zeznań złożone zostało po rozpoczęciu pierwszego zeznania na rozprawie, a także wówczas, gdy osoba korzystająca z uprawnienia przewidzianego w art. 182 § 1 k.p.k. – po uprzednim złożeniu zeznań - została wezwana do złożenia zeznania na kolejnym terminie tej rozprawy lub na kolejnej rozprawie. Oświadczenie takie jest dopuszczalne, ale nie powoduje konsekwencji, o których mowa w art. 186 § 1 k.p.k. W takiej sytuacji aktualizuje się zatem kwestia odtworzenia jej uprzednio złożonych zeznań, czyli kwestia przedstawiona w drugim z pytań prawnych przedstawionych przez Sąd Okręgowy w P. V. W sprawie, w której wyłoniło się to zagadnienie, świadkowie Janusz G. i Katarzyna G., wprawdzie przed pierwszym przesłuchaniem na rozprawie prowadzonej od początku w dniu 20 stycznia 2000 r. oświadczyli, 8 że zamierzają korzystać z przysługującego im prawa do odmowy zeznań, niemniej jednak uprzednio już złożyli zeznania zarówno podczas pierwszego rozpoznania sprawy w pierwszej instancji, a także po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Oświadczenie o skorzystaniu z prawa do odmowy zeznań nie zostało zatem złożone przed rozpoczęciem pierwszego zeznania na rozprawie przed sądem pierwszej instancji w rozumieniu art. 186 § 1 k.p.k. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, iż drugie z przedstawionych do rozstrzygnięcia pytań prawnych spełnia warunki, o jakich mowa w art. 441 § 1 k.p.k., jako że wyłoniło się przy rozpoznawaniu środka odwoławczego, a od treści odpowiedzi na to pytanie zależy rozstrzygnięcie sprawy. Odnosząc się do rozważań zawartych w uzasadnieniu postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 10 października 2000 r., należy przyznać, że w istocie w kodeksie postępowania karnego brak jest przepisu, który expressis verbis pozwalałby na odczytanie lub ujawnienie treści zeznań świadków, którzy skorzystali z prawa odmowy zeznań po rozpoczęciu pierwszego zeznania na rozprawie przed sądem pierwszej instancji. Atoli przyjąć należy, że podstawę tę stanowi interpretowany a contrario przepis art. 186 § 1 k.p.k. Zaakceptowanie odmiennej interpretacji tego przepisu nie miałoby żadnego sensu, albowiem jej rezultatem byłaby konieczność przyjęcia, że dowodowe wykorzystanie uprzednio złożonych zeznania świadka uprawnionego do odmowy ich złożenia nigdy nie byłoby możliwe, albowiem w razie złożenia oświadczenia o skorzystaniu z uprawnienia przewidzianego w art. 182 § 1 k.p.k. przed rozpoczęciem pierwszego zeznania na rozprawie przed sądem pierwszej instancji stałby temu na przeszkodzie przepis art. 186 § 1 k.p.k., w razie zaś złożenia takiego oświadczenia później, dowodowemu wykorzystaniu uprzednio złożonych zeznań stałby na przeszkodzie brak podstawy ich odczytania (ujawnienia). Odpowiadam publicznie na forum. Jedynie w sprawach większej wagi mogę odpowiedzieć prywatnie. | ||
zgłoś naruszenie regulaminu![]() | |||
linki reklamowe | |
~Ktos 87.101.*.* |
Tak? A jak się ma do tego cytat z czasopisma PROKURATOR nr.1 (29) z 2007 roku: "Dodać należy, że odmowa jak i zwolnienie nie są możliwe w postępowaniu, które prowadzone jest ponownie po uchyleniu orzeczenia, gdyż nie jest to "pierwsze przesłuchanie" w sądzie I instancji" Czekam na odpowiedź i pozdrawiam. | ||
zgłoś naruszenie regulaminu![]() | |||
Pomógł: 123 |
jakby co to zawsze jest art.183 KPK - sąd nie może pytać dlaczego ktoś z niego korzysta-tak więc poza podaniem imienia i nazwiska odpowiedź na każde pytanie może brzmieć: "odmawiam odpowiedzi na pytanie na podstawie art.183 KPK ponieważ odpowiedź na nie mogłaby w mojej ocenie narazić mnie lub osobę bliską na odpowiedzialność karną" i koniec:)))) | ||
zgłoś naruszenie regulaminu![]() | |||
~Ktos 87.101.*.* |
Ale właśnie to nie ja odmówiłem zeznań tylko osoba mnie oskarżająca. W związku z tym, iż w I instancji kilkakrotnie zeznawała, i to zeznawała rozbieżnie to Sąd Okręgowy w apelacji, nakazał Sądowi I instancji ponowne przesłuchanie tej osoby w obecności biegłego sądowego psychologa celem stwierdzenia czy jej zeznania są wiarygodne. I w tej sytuacji ta osoba odmówiła zeznań. | ||
zgłoś naruszenie regulaminu![]() | |||
Pomógł: 870 |
Słuszna uwaga- obecny przepis nie pozwala na takową odmowę składania zeznania po ponowym rozpoznaniu sprawy. Tak było dawniej przez przed wejściem w życie ustawy z 10 stycznia 2003 r. nowelizującej art. 186 § 1 k.p.k.. Zacytowana uchwała S.N. nie jest aktualna, poniżej podaję aktualne orzeczenie w tej kwestii. Jak widać czasami się też "mylę", ale jak widać poniżej Sąd Apelacyjny również miał takie wątpliwości i nie wiedział co z tym fantem zrobić. Wobec tego apeluję do Pana Radka i użytkownika o nicku "Ktoś", że jeśli sąd w takim układzie procesowym zezwoli świadkowi na odmowę składania zeznań w trybie art. 186 par 1 k.p.k. w zw. z art. 182 par 1 k.p.k. to będzie to rażące naruszenie prawa procesowego, wówczas należy podnieść ów zarzut w apelacji i wyrok musi zostać uchylony do ponownego rozpoznania. Zeznania owej osoby mogą mieć istotne znaczenia na treść orzeczenia. Należy również odróżnić odmowę odpowiedzi na konkretne pytanie/pytania, a odmowę składania wszelkich zeznań. Panują spory doktrynalne dotyczące tego jak interpetować pierwsze zeznanie czy następuje prolongata przy ponowym rozpoznaniu sprawy. Jak widać przynajmniej obecnie S.N. uznał, że termin ten ma charakter prekluzyjny powołując się również na komentarz do k.p.k.(zob. T. Grzegorczyk: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Kraków 2003, s. 50). Wobec tego w zależności od potrzeby można owy błąd procesowy wykorzystać w apelacji. Art. 182. § 1. Osoba najbliższa dla oskarżonego może odmówić zeznań. § 2. Prawo odmowy zeznań trwa mimo ustania małżeństwa lub przysposobienia. § 3. Prawo odmowy zeznań przysługuje także świadkowi, który w innej toczącej się sprawie jest oskarżony o współudział w przestępstwie objętym postępowaniem. Art. 183. § 1. Świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. § 2. Świadek może żądać, aby przesłuchano go na rozprawie z wyłączeniem jawności, jeżeli treść zeznań mogłaby narazić na hańbę jego lub osobę dla niego najbliższą. Art. 186. § 1. Osoba uprawniona do odmowy złożenia zeznań albo zwolniona na podstawie art. 185 może oświadczyć, że chce z tego prawa skorzystać, nie później jednak niż przed rozpoczęciem pierwszego zeznania w postępowaniu sądowym; poprzednio złożone zeznanie tej osoby nie może wówczas służyć za dowód ani być odtworzone. § 2. Sporządzone w postępowaniu karnym protokoły oględzin ciała podlegają ujawnieniu na rozprawie, choćby osoba poddana oględzinom odmówiła wyjaśnień lub zeznań albo została od nich zwolniona na podstawie art. 182 lub art. 185. Art. 187. § 1. Przyrzeczenie od świadka może odebrać tylko sąd lub sędzia wyznaczony. § 2. Świadek składa przyrzeczenie przed rozpoczęciem zeznań. § 3. Można odstąpić od odebrania przyrzeczenia od świadka, jeżeli obecne strony nie sprzeciwiają się temu. Sygn. akt I KZP 18/10 P O S T A N O W I E N I E Dnia 24 listopada 2010 r. Sąd Najwyższy – Izba Karna w Warszawie na posiedzeniu w składzie: Przewodniczący Sędzia SN: Piotr Hofmański Sędziowie SN: Jacek Sobczak (sprawozdawca) Eugeniusz Wildowicz Protokolant: Łukasz Majewski przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Beaty Mik w sprawie Janusza L. po rozpoznaniu, przekazanego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Apelacyjny w G., postanowieniem z dnia 30 lipca 2010 r., sygn. akt II AKa 149/10, zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy: „ Czy w świetle dyspozycji art. 186 § l k.p.k., a w szczególności zwrotu „pierwszego zeznania w postępowaniu sądowym", świadek, należący do kręgu osób uprawnionych do odmowy składania zeznań (osoba najbliższa), może z tego prawa skorzystać w sytuacji procesowej, w której z opisanego prawa świadomie nie skorzystał w toku poprzednio prowadzonej rozprawy (pierwsze zeznanie w postępowaniu sądowym), zaś sprawa - po jej zwrocie prokuratorowi w celu uzupełnienia istotnych braków postępowania przygotowawczego - została ponownie skierowana na rozprawę, na skutek wniesienia przez oskarżyciela publicznego nowego aktu oskarżenia, a tym samym, czy można przyjąć, że wyżej wymieniony przepis przewiduje jednorazowe, w toku całego procesu karnego, prawo świadka do odmowy składania zeznań ? " 2 postanowił o d m ó w i ć podjęcia uchwały U z a s a d n i e n i e Wątpliwości prawne Sądu Apelacyjnego w G., przedstawione Sądowi Najwyższemu w formie zagadnienia prawnego wystąpiły w następującej sytuacji procesowej. Aktem oskarżenia z dnia 27 stycznia 1995 r. prokurator zarzucił oskarżonemu Andrzejowi A. popełnienie dwóch przestępstw z art. 157 § 3 k. k. z 1969 r., a jego szwagrowi oskarżonemu Januszowi L. popełnienie czynu z art. 158 § 1 k. k. z 1969 r. W sprawie tej jako świadek przesłuchiwana była Ewa J. – szwagierka oskarżonego Janusza L., siostra jego żony. Podczas przesłuchania przed ówczesnym Sądem Wojewódzkim w G. jako Sądem I instancji, w dniu 6 czerwca 1995 r., po stosownym pouczeniu, nie skorzystała ona z prawa odmowy zeznań i zeznania takie złożyła (k. 445 – 447). Kwestia odmowy zeznań regulowana była wówczas art. 168 k. p. k. z 1969 r. – zgodnie z którym, jeżeli osoba uprawniona do odmowy złożenia zeznania albo zwolniona od tego na podstawie art. 167 k. p. k. oświadczy nie później niż przed rozpoczęciem zeznania na rozprawie przed sądem I instancji, że chce z tego prawa skorzystać, poprzednio złożone zeznania nie mogą służyć za dowód ani być odtworzone. Na tle ówczesnego stanu prawnego Sąd Najwyższy stwierdził, że jeżeli w sądzie pierwszej instancji świadek nie skorzystał z przysługującego mu na podstawie art. 165 k.p.k. (z 1969 r.) prawa odmowy zeznań, a w razie ponownego rozpoznania sprawy na skutek uchylenia poprzednio wydanego wyroku przez sąd rewizyjny - nie później niż przed rozpoczęciem zeznania na rozprawie przed sądem pierwszej instancji - oświadczył, że chce z prawa tego skorzystać, to na podstawie art. 168 k.p.k. poprzednie zeznanie takiego świadka nie może służyć za dowód i nie może być odczytane, ani odtworzone (wyrok z dnia l0 listopada 1980 r., I KR 259/80, OSNKW 1981, z 4-5, poz. 26). 3 Wyrokiem z dnia 1 lutego 1996 r. Sąd Wojewódzki w G. uznał obu oskarżonych za winnych popełnienia przypisanych im czynów. W wyniku wniesienia środka odwoławczego Sąd II instancji wyrokiem z dnia 15 maja 1996 r. (sygn. akt II Aka 116/ 96) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy w G. – jako sąd właściwy, po zmianie ustroju sądów powszechnych - orzekając w tej sprawie, po uchyleniu wyroku z dnia 1 lutego 1996 r., wyrokiem z dnia 13 lipca 2000 r. uniewinnił oskarżonego Andrzeja A. od stawianych mu zarzutów, natomiast oskarżonego Janusza L. uznał za winnego popełnienia czynów z art. 156 § 3 k. k. i 157 § 1 k. k. W toku rozpoznawania sprawy przez Sąd Okręgowy w G. Ewa J. na rozprawie w dniu 22 grudnia 1999 r. oświadczyła, że korzysta ona z przysługującego jej prawa do odmowy zeznań (k. 760). Warto zauważyć iż w tym czasie - po wejściu w życie Kodeksu postępowania karnego z 1997 r. - obowiązywał przepis art. 186 § l k.p.k. w pierwotnym brzmieniu. Stanowił on, że jeżeli osoba uprawniona do odmowy złożenia zeznania albo zwolniona od tego na podstawie art. 185 k. p. k. oświadczy nie później niż przed rozpoczęciem pierwszego zeznania na rozprawie przed sądem pierwszej instancji, że chce z tego prawa skorzystać „poprzednio złożone zeznanie tej osoby nie może ani służyć za dowód, ani być odtworzone”. W stosunku do poprzedniego stanu prawnego przepis ten został zatem uzupełniony określeniem, iż chodzi o „pierwsze” zeznanie na rozprawie przed sądem pierwszej instancji (por. Uzasadnienie rządowego projektu kodeksu postępowania karnego - [w:] Nowe kodeksy karne z 1997 r. z uzasadnieniami, Warszawa 1997, s. 412). Rozpoznając apelacje wniesione od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 13 lipca 2000 r. Sąd Apelacyjny w G. wyrokiem z dnia 1 lutego 2001 r. (sygn. akt II Aka 402/ 00) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę w trybie ówcześnie obowiązującego art. 397 § 1 k. p. k. prokuratorowi, celem uzupełnienia postępowania przygotowawczego. W trakcie postępowania 4 przygotowawczego, prokurator umorzył postępowanie karne wobec Andrzeja A., kierując do Sądu Okręgowego w G. nowy akt oskarżenia, w którym zarzucił Januszowi L. popełnienie przestępstwa z art. 156 § 3 k. k. oraz dwóch przestępstw, które zakwalifikował z art. 157 § 1 k. k. W toku rozpoznawania tak wniesionego aktu oskarżenia przez Sąd Okręgowy w G. przesłuchiwana była wspomniana już Ewa J., która po stosownym pouczeniu o prawie odmowy zeznań na rozprawie w dniu 30 stycznia 2002 r. skorzystała z tego prawa. Wyrokiem z dnia 23 września 2002 r. Sąd Okręgowy w G. skazał oskarżonego Janusza L. uznając go za winnego popełnienia wszystkich zarzucanych mu czynów. Wyrok ten na skutek apelacji obrońcy oskarżonego został następnie uchylony, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Sąd Okręgowy w G. rozpoznając sprawę, po raz kolejny (czwarty raz) w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, wyrokiem z dnia 3 lutego 2005 r. uznał oskarżonego za winnego popełnienia wszystkich zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów. W postępowaniu tym przesłuchiwana była Ewa J., która na rozprawie w dniu 14 czerwca 2004 r. znowu skorzystała z prawa odmowy zeznań. Nastąpiło to po wejściu w życie nowelizacji art. 186 § l k.p.k., dokonanej ustawą z dnia 10 stycznia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustawy - Przepisy wprowadzające kodeks postępowania karnego, ustawy o świadku koronnym oraz ustawy o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 17 poz. 155 z póź. zm.). Ustawa ta wprowadziła obecne brzmienie art. 186 § l k.p.k., przewidujące prekluzyjny termin do oświadczenia przez osobę najbliższą o odmowie złożenia zeznań - nie później niż do rozpoczęcia pierwszego zeznania w postępowaniu sądowym. W wyniku apelacji obrońcy Sąd Apelacyjny w G. wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2005 r. zmienił zaskarżony wyrok i uniewinnił oskarżonego od zarzutu popełnienia czynu z art. 156 § 3 k. k., uznał go natomiast za winnego 5 popełnienia czynu z art. 157 §1 k. k. W wyniku wniesionej kasacji wyrok ten został uchylony przez Sąd Najwyższy, wyrokiem z dnia 8 lutego 2007 r. (III KK 281/ 06), a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. W konsekwencji Sąd Apelacyjny w G. uchylił wyrok Sądu Okręgowego w G. z 3 lutego 2005 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W toku kolejnego (piątego już) rozpoznania sprawy przez Sąd Okręgowy w G., przesłuchiwana była raz jeszcze Ewa J., która pouczona o prawie odmowy zeznań, skorzystała z tego prawa (k. 2086 v.). Tuż przed zakończeniem postępowania Sąd Okręgowy wezwał jednak ponownie świadka Ewę J., stwierdzając, że nie przysługiwało jej prawo odmowy zeznań – gdyż nie skorzystała z tego prawa podczas wcześniejszego rozpoznawania sprawy, czyli w momencie pierwszego rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji – wówczas był to Sąd Wojewódzki w G., który przesłuchiwał ją przed wydaniem wyroku z dnia 1 lutego 1996 r. (k. 2377 v.). W tej sytuacji świadek Ewa J. złożyła zeznania, a Sąd Okręgowy w G. wykorzystał je dokonując ustaleń faktycznych i przeprowadzając ocenę pozostałych zebranych w sprawie dowodów. W efekcie wyrokiem z dnia 4 lutego 2010 r. Sąd Okręgowy w G. uznał oskarżonego Janusza L. za winnego popełnienia przestępstw z art. 156 § 3 k. k. oraz z art. 157 § 1 k. k. Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego Janusza L. podnosząc m. in. zarzut obrazy przepisów postępowania, a mianowicie art. 182 § 1 k. p. k. w zw. z art. 156 k. p. k. poprzez „odmowę udzielenia prawa do odmowy zeznań świadkowi Ewie J.”. Zdaniem wnoszącego apelację Sąd Okręgowy nieprawidłowo ustalił, że świadkowi Ewie J. nie służyło prawo do odmowy składania zeznań, bo nie skorzystała z tego prawa na początku postępowania, wtedy kiedy sprawa była rozpoznawana w I instancji przez Sąd Wojewódzki w G. Obrońca skazanego podniósł, że skoro sprawa, w toku postępowania, skierowana została do etapu postępowania przygotowawczego, to 6 świadek Ewa J. mogła ponownie, wtedy kiedy wpłynął nowy akt oskarżenia skorzystać z prawa do odmowy zeznań. Zdaniem formułującego zagadnienie prawne Sądu Apelacyjnego w G. konieczna jest „zasadnicza wykładnia art. 186 § 1 k. p. k., a w szczególności zawartego nim zwrotu pierwszego przesłuchania w postępowaniu sądowym”. Zajmując stanowisko w sprawie prokurator Prokuratury Generalnej wniósł o odmowę podjęcia uchwały. Wywiódł, że nie zostały spełnione przesłanki przedstawienia Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego, określone w art. 441 k. p. k., albowiem treść art. 186 § 1 k. p. k. jest jednoznaczna i nie budzi żadnych trudności interpretacyjnych. Zdaniem prokuratora Prokuratury Generalnej, Sąd Apelacyjny w G. przedstawiając Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia nie podejmuje próby dokonania samodzielnej interpretacji treści art. 186 § 1 k. p. k. oczekując rozstrzygnięcia konkretnego kazusu bądź udzielenia porady. Odnosząc się do meritum zagadnienia prokurator Prokuratury Generalnej podniósł, że rozstrzygnięcie środka odwoławczego przez Sąd Apelacyjny zależy nie od dokonania wykładni art. 186 § l k.p.k. - w brzmieniu obowiązującym od dnia l lipca 2003 r. - lecz od rozważenia skuteczności złożonych wcześniej przez świadka Ewę J. oświadczeń o odmowie składania zeznań „w świetle tego, czy dokonano ich z zachowaniem przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 10 stycznia 2003 r., nowelizującej art. 186 § l k.p.k.”. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Należy podzielić zapatrywanie prokuratora Prokuratury Generalnej, że w sprawie nie zostały spełnione określone w art. 441 § 1 k.p.k. przesłanki przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia, a sformułowane pytanie prawne zmierza do „wyręczenia” przez Sąd Najwyższy sądu orzekającego w sprawie na obecnym etapie postępowania. Kwestia treści zwrotu „nie później jednak niż przed rozpoczęciem pierwszego zeznania w postępowaniu sądowym” użyta w dyspozycji art. 186 § 1 k. p. k. nie powinna 7 nastręczać jakichkolwiek trudności interpretacyjnych. Nie oznacza to, iżby przepis ten nie wymagał dokonania wykładni, z uwzględnieniem zasad postępowania karnego, niemniej nie można uznać potrzeby „zasadniczej” wykładni w rozumieniu art. 441 § 1 k.p.k. Przepis art. 186 § 1 k. p. k. określa termin, do którego wolno korzystać z uprawnienia do odmowy zeznań oraz zakaz dowodowy o charakterze bezwzględnym. Stoi on na przeszkodzie wprowadzeniu do postępowania uprzednio uzyskanego dowodu jedynie wtedy, gdy stosowne oświadczenie zostało złożone przez osobę uprawnioną przed rozpoczęciem pierwszego zeznania w postępowaniu sądowym. Jak stwierdzono w doktrynie termin ten ma charakter prekluzyjny (zob. T. Grzegorczyk: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Kraków 2003, s. 501). Po wejściu w życie noweli z dnia 10 stycznia 2003 r. jest on tożsamy z terminem, do którego wolno złożyć oświadczenie o skorzystaniu z prawa do odmowy zeznań. Upływa on z chwilą rozpoczęcia pierwszego zeznania w postępowaniu sądowym. Od tego momentu stało się jasne, że upływ tego terminu nie tylko zamyka możliwość wykorzystania wcześniej złożonych zeznań, ale także możliwość skorzystania z prawa odmowy składania zeznań. Tak więc, jeżeli świadek oświadczy, że chce ze swojego uprawnienia skorzystać przed upływem wspomnianego terminu, działa zakaz dowodowy wynikający z treści art. 186 § 1 k. p. k. Jeżeli zaś oświadczenie takie złoży po upływie terminu, to jego oświadczenie jest prawnie nieskuteczne, co powoduje, że ciąży na nim obowiązek zeznawania ze wszystkimi tego konsekwencjami (zob. P. Hofmański, red.: Kodeks postępowania karnego, t. 1, wyd. 2, Warszawa 2004, s. 807). Sąd Najwyższy podziela ugruntowany w doktrynie pogląd, że użyte w art. 186 § 1 k.p.k. sformułowanie „pierwsze zeznanie w postępowaniu sądowym” nie odnosi się do sytuacji procesowej, w której sprawa po uchyleniu wyroku sądu pierwszej instancji została przekazana sądowi do ponownego rozpoznania i świadek jest ponownie przesłuchiwany. Brak 8 wątpliwości co do wykładni art. 186 § 1 k.p.k., w obecnie obowiązującym brzmieniu, z pewnością nie rozwiązuje problemu występującego w niniejszej sprawie z uwagi na zauważone uwarunkowania intertemporalne. W tym stanie rzeczy koniecznym jest rozważenie czy składane przez świadka Ewę J. oświadczenia o skorzystaniu z prawa odmowy zeznań w toku poszczególnych etapów postępowania znajdowały podstawę w treści przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z 10 stycznia 2003 r. nowelizującej art. 186 § 1 k. p. k. – jest to jednak na obecnym etapie postępowania wyłącznie obowiązek Sądu Apelacyjnego w G. Nie dostrzegając z powyższych powodów potrzeby dokonywania zasadniczej wykładni treści art. 186 § 1 k. p. k., Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. ---
---------------------Ostatnio edytowany: 00:45 23-12-2010 Odpowiadam publicznie na forum. Jedynie w sprawach większej wagi mogę odpowiedzieć prywatnie. | ||
zgłoś naruszenie regulaminu![]() | |||
Pomógł: 870 |
Wobec tego o ile owa sytuacja jest aktualna i miała miejsce po wejściu w życie ustawy z 10 stycznia 2003 r. nowelizującej art. 186 § 1 k.p.k. to należy wykorzysać owy błąd sądu- zarzucić w apelacji rażące naruszenie prawa procesowego poprzez błądną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 186 par 1 k.p.k. w zw. z art. 182 k.p.k. Powołać i zacytować postanowienie S.N. z dn. 24 listopada 2010r. I KZP 18/10 i stanowczo wnosić w apelacji o uniewinnienie. Wskazać, że nie ma żadnych wiaryfgodnych dowodów co do winy oskarżonego, a zeznania świadka X (któremu sąd bezprawnie rażąco naruszając prawo procesowe odmówił składania zeznań) są całkowicie sprzeczne, a wręcz fałszywe. Podnieść, że z uwagi na upływ tak długiego czasu nie da się naprawić już owego błędu aby prawidłowo przesłuchać świadka, a jeśli już ów dowód nie będzie miał żadnej wartości dowodowej. Choćby nawet sąd odwoławczy na to nie "poszedł" to musi uchylić wyrok do ponownego (już co najmniej 3 rozpoznania sprawy) i można śmkało liczyć na uniewinnienie. Z tym, że uważać na uzasadnienie- warto czasem składać apelację nawet od samego uzasadnienia wyroku- dobrze to wygląda, gdy apelację złoży oskarżyciel- jest spora szana na utrzmanie wyroku uniewinniającego w mocy w sądzie odwoławczym. Odpowiadam publicznie na forum. Jedynie w sprawach większej wagi mogę odpowiedzieć prywatnie. | ||
zgłoś naruszenie regulaminu![]() | |||
linki reklamowe | |
~Ktos 87.101.*.* |
Tak, pierwsze zeznania miały miejsce 3 lata temu, a ostatnia odmowa świadka - koniec listopada 2010 roku. Szczególnie cenię takich ludzi, którzy umieją się do tego przyznać. W końcu jesteśmy tylko ludźmi. Dziękuję Ci "pasjonacie" za poświęcony czas by pogrzebać w temacie i za wyczerpującą odpowiedź. Dzięki | ||
zgłoś naruszenie regulaminu![]() | |||
Pomógł: 870 |
Wobec tego jest to rażące naruszenie prawa procesowego przez sąd I instancji- proszę powołać się w apelacji na spójną linię orzecznictwa S.N. w tej kwestii i wnosić o uniewinnienie. Tylko proszę siedzieć cichutko w sądzie I instancji i udawać, że nic nie wie o tym rażącym naruszeniu prawa procesowego- gdyż sąd I instancji mógłby jeszcze wezwać świadka i wezwać go pod rygorem do złożenia zeznań. Wszelkie mowy końcowe w sądzie I instancji proszę sobie również odpuścić- często wytykanie błędów w sądzie I instancji doprowadza do tego, że sąd ich po prostu ich nie popełni sporządzając uzasadnienie wyroku. Sąd I instancji się wyłoży i jego wyrokiem będzie można się co najwyżej "podetrzeć". Myślę, że jest duża szansa na uniewinnienia od razu w sądzie odwoławczym, w ostateczności w sądzie I instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy. Jednak to nie zasada, nie wiem na ile owe zeznania świadka są kluczowe, zdarzyć się może, że zeznania świadków są tylko dowodami pomocnczymi, a są inne twarde dowody. Tak czy inaczej życzę powodzenia. Odpowiadam publicznie na forum. Jedynie w sprawach większej wagi mogę odpowiedzieć prywatnie. | ||
zgłoś naruszenie regulaminu![]() | |||
Pomógł: 870 |
Wytknięcie tegoż naruszenia prawa dopiero w apelacji ma kolosalne znaczenie taktyczne, gdyż sąd odwoławczy uchyli w najgorszym przypadku wyrok i skierują sprawę do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji, a to minie co najmniej kilka miesięcy co spowoduje, że świadek nie będzie już pamiętał okoliczności zdarzenia i nie będzie możliwym wyjaśnienia okoliczności przez niego przedstawianych, wyjaśnienia rozbieżności w zeznaniach. Wówczas będzie można powołać się na art. 5 par 2 k.p.k., że wszelkie wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść oskarżonego.
---------------------Art. 5. § 1. Oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym wyrokiem. § 2. Nie dające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego. Odpowiadam publicznie na forum. Jedynie w sprawach większej wagi mogę odpowiedzieć prywatnie. | ||
zgłoś naruszenie regulaminu![]() | |||
| Kalkulatory | Pisma |
| Akty prawne | Tagi |

| A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | W | Z | MAPA SERWISU |
