wieszjak.plprawo.wieszjak.pl

Rozwód jest instytucją prawną pozwalającą rozwiązać małżeństwo za życia małżonków. Orzeczenie rozwodu jest dopuszczalne, gdy sąd ustali, że pożycie małżeńskie uległo zupełnemu i trwałemu rozkładowi (obie te cechy rozkładu muszą wystąpić łącznie), a nie istnieją tzw. negatywne przesłanki rozwodu. Decyduje w tym przedmiocie stan w chwili zamknięcia rozprawy (art. 316 § 1 k.p.c.).
Wspólne pożycie jest swoistą wspólnotą małżeńską (art. 23, 27, 56). Orzecznictwo SN i dominujący pogląd doktryny opowiadają się za objęciem tym mianem ogółu więzi między małżonkami w sferze duchowej, fizycznej i gospodarczej. Wspólne pożycie polega więc na istnieniu między małżonkami łączności psychicznej oraz wzajemnych pozytywnych uczuć (miłości, szacunku, zaufania), obejmuje współżycie fizyczne, w dziedzinie gospodarczej zaś znajduje zwłaszcza wyraz w prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego, w zamieszkiwaniu razem, niekiedy w prowadzeniu wspólnej działalności zarobkowej czy gospodarczej.
Rozkład pożycia jest trwały, gdy ocena oparta na doświadczeniu życiowym pozwala przyjąć, że na tle okoliczności konkretnej sprawy powrót małżonków do pożycia nie nastąpi. Należy przy tym mieć na uwadze indywidualne cechy charakteru małżonków.

Z mocy art. 56 § 2 i 3, mimo istnienia trwałego i zupełnego rozkładu pożycia (art. 56 § 1), orzeczenie rozwodu jest niedopuszczalne w trzech przypadkach: 1) jeżeli wskutek rozwodu miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków, 2) jeżeli z innych względów rozwód byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, 3) jeżeli rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, drugi z małżonków zaś na rozwód się nie godzi, a odmowa tej zgody nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Przesłanka pierwsza została przez ustawodawcę ukształtowana jako szczególny przypadek przesłanki drugiej.

Właściwym do rozpoznawania spraw o rozwiązanie małżeństwa jest Sąd Okręgowy właściwy według ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków – o ile w okręgu tym chociaż jeden z małżonków dalej mieszka. W braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a gdy i tej podstawy nie ma - sąd miejsca zamieszkania powoda.
Z pozwem może wystąpić każdy z małżonków. Podstawowym dowodem w każdym procesie rozwodowym jest odpis aktu małżeństwa małżonków. Jest on niezbędny do stwierdzenia dla sądu, że strony procesu są faktycznie małżonkami.
W sprawie o rozwód, jeżeli pozwany uznaje żądanie pozwu, a małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może, w myśl art. 442 k.p.c., ograniczyć postępowanie dowodowe do przesłuchania stron. Nie zwalnia to jednak sądu od ustalenia okoliczności dotyczących rozkładu pożycia, a w razie uznania powództwa - także przyczyn, które skłoniły do tego stronę pozwaną. W procesie rozwodowym w zakresie wykazania winy w rozkładzie pożycia małżeńskiego służyć może także nagranie magnetofonowe rozmów prowadzonych przez strony, nawet jeżeli tych nagrań dokonano bez wiedzy jednej z nich i w okresie trwania małżonków w faktycznej separacji (wyrok SN z dnia 25 kwietnia 2003 r., IV CKN 94/2001)

Rozwiązanie małżeństwa następuje z chwilą uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód.
W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków obowiązany jest do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy jednemu z rodziców ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka.
Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków. W wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, sąd może nakazać jego eksmisję na żądanie drugiego małżonka. Na zgodny wniosek stron sąd może w wyroku orzekającym rozwód orzec również o podziale wspólnego mieszkania albo o przyznaniu mieszkania jednemu z małżonków, jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na jego opuszczenie bez dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego, o ile podział bądź jego przyznanie jednemu z małżonków są możliwe. Na wniosek jednego z małżonków sąd może również w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu.

W ciągu trzech miesięcy od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu małżonek rozwiedziony, który wskutek zawarcia małżeństwa zmienił swoje dotychczasowe nazwisko, może przez oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego powrócić do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa.

Od pozwu o rozwód pobiera się opłatę stałą w kwocie 600 złotych.