wieszjak.plprawo.wieszjak.pl

Z racji popularności tematu przygotowałem obszerny poradnik kompleksowo przedstawiając całe zagadnienie - od roszczenia o usunięcie słupów, przez odszkodowanie, po ustanowienie służebności przesyłu. W poradniku powołano najistotniejsze orzecznictwo Sądu Najwyższego.

Roszczenie o usunięcie, o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z gruntu czy o wykup gruntu?
Zgodnie z art. 140 kc w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.
Każdy właściciel ma więc prawo do wyłącznego korzystania ze swojej własności. W przypadku naruszenia tego prawa ? przysługuje mu roszczenie negatoryjne.
Podstawowym prawem właściciela, na którego nieruchomości postawiono urządzenia zakładu energetycznego jest więc prawo domagania się usunięcia urządzeń poza granicę nieruchomości.
Zgodnie z poglądem prezentowanym w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 2005r. w sprawie sygn. akt. III CK 129/2004, (publ. w Prok.i Pr.-wkł. 2005/7-8/52) naruszenie własności, uzasadniające roszczenie negatoryjne z art. 222 § 2 kc, występuje w przypadku bezprawnego, fizycznego oddziaływania na rzecz lub jej właściciela w taki sposób, że utrudnia ono lub uniemożliwia wykonywanie władztwa nad rzeczą. Bezspornym jest, że w większości przypadków posadowienie słupów czy transformatora na gruncie powoduje fizyczne oddziaływanie na nieruchomość, a tym samym narusza to prawo własności. Dotyczy to zwłaszcza tych działek, na których urządzenia biegną przez środek działki lub urządzenia zajmują znaczną część powierzchni działki.
Niezależnie od roszczenia o usunięcie słupów (jako osobne powództwo bądź dochodzone wspólnie z roszczeniem windykacyjnym) można dochodzić odszkodowania za bezumowne korzystanie z działki gruntu przez zakład energetyczny. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, według którego władztwo przedsiębiorstwa eksploatującego urządzenie przesyłowe odpowiada faktycznemu władztwu wynikającemu z prawa służebności, co pozwala uznać je za posiadacza służebności, do którego na podstawie art. 352 § 2 k.c. stosuje się odpowiednio przepisy o posiadaniu rzeczy w tym art. 224 § 2 - art. 225 k.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2002 r., III CZP 64/02). Zakład energetyczny, który bezumownie z gruntu jest posiadaczem w złej wierze ? a więc jest zobowiązany do wynagrodzenia za bezumowne korzystanie.
Możliwość wystąpienia z roszczeniem o zapłatę wraz z roszczeniem negatoryjnym (windykacyjnym) jest dopuszczalne bowiem wynika ono z łączenia roszczeń uzupełniających z roszczeniem negatoryjnym. Zasada "nie łączenia" roszczenia negatoryjnego z roszczeniami uzupełniającymi doznaje "korekty" w przypadku posiadania służebności. Pogląd ten znalazł potwierdzenie w orzeczeniu Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 17 czerwca 2005 r., III CZP 29/05 uznał, że właścicielowi nieruchomości przysługuje roszczenie o odpowiednie wynagrodzenie za korzystanie z niej przeciwko posiadaczowi służebności w złej wierze, niezależnie od zgłoszenia roszczenia określonego w art. 222 § 2 k.c. Roszczenia uzupełniające mogą więc być dochodzone zarówno łącznie z roszczeniem negatoryjnym, jak i niezależnie od takiego roszczenia.

Wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie:
Roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości ulega przedawnieniu z upływem 10 lat. Możliwość dochodzenia wynagrodzenia za 10 minionych lat trzeba jednak korygować, jeśli nieruchomość w tym okresie zmieniła właściciela. Jeśli z treści aktu notarialnego nie wynika nic innego obecny właściciel nieruchomości może dochodzić odszkodowania jedynie za okres od kiedy stał się właścicielem spornej nieruchomości. W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 30 sierpnia 1991 r. w sprawie III CZP 73/91 wyrażono pogląd o konieczności stosowania obiektywnego kryterium, jakim jest układ odpowiednich cen rynkowych - stawek za korzystanie z rzeczy danego rodzaju. Sąd Najwyższy dał wyraz temu, że odszkodowanie powinno być proporcjonalne do stopnia ingerencji posiadacza w treść prawa własności powoda, uwzględniać wartość nieruchomości i w takim kontekście oceniać spodziewane korzyści z uszczuplenia prawa własności. Wysokość odszkodowania co do zasady powinna odpowiadać wysokości czynszu jaki właściciel mógłby uzyskać z dzierżawy zajętego pod urządzenia gruntu, z uwzględnieniem jednak stopnia ingerencji urządzenia w prawo własności. Jeśli ktoś spodziewał się, że podam tu krótki wzór do wyliczenia wysokości takiego wynagrodzenia ? to niestety muszę go rozczarować. Wyliczenie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie wymaga wiedzy specjalnej ? i w zasadzie jest to zasadnie dla rzeczoznawcy z zakresu szacowania wartości nieruchomości. Można jedynie dla własnej orientacji posługiwać się wyliczeniem wysokości wynagrodzenia w oparciu o następujące równanie:
D = W x R
D- poszukiwana wysokość stawki czynszu wynagrodzenia możliwego do uzyskania z tytułu dzierżawy 1m2 nieruchomości przez okres 1 roku
W - rynkowa wartość 1 m2 gruntu
R - właściwa dla analizowanego runku stopa kapitalizacji wykorzystywana do szacowania wartości nieruchomości w podejściu dochodowym.
Wyliczenie stopy kapitalizacji dokonuje się przez analizę sytuacji ekonomicznej i rynkowej oraz danych danych rynku kapitałowego.
Ro = ro + (k1 + k2 + k3) x rb
ro - średni alternatywny koszt kapitału dla danego miesiąca na podstawie stopy redyskonta weksli, opłacalności rocznych bonów skarbowych, średniego wskaźnika rocznych depozytów bankowych
k1, k2,k3 - współczynnik premii z tytułu ryzyka inwestycyjnego ponoszonego przy kupnie nieruchomości. (współczynnik premii ryzyka lokalizacji, współczynnik ryzyka właściwy dla branży, współczynnik ryzyka tła ogólnogospodarczego).
rb - bankowa stopa bazowa w PKO BP

Jakie stawki w praktyce?
Stawki odszkodowania za bezumowne wynagrodzenie za korzystanie z gruntu są w skali kraju bardzo zróżnicowane i zależą przede wszystkim od rodzaju zajętego gruntu. W przypadku gruntów rolnych wysokość wynagrodzenia jest stosunkowo niska ? 1,20 zł ? 2,00 zł za m2 gruntu. Przy działkach budowlanych stawki te są nawet kilkukrotnie wyższe.

Roszczenie o wykup nieruchomości:
W niektórych sytuacjach zamiast roszczenia o odszkodowanie lub gdy usunięcie urządzeń nie jest możliwe zasadne jest dochodzenie wykupu gruntu przez zakład energetyczny. Dotyczy to sytuacji gdy zajęty grunt pod urządzenia przesyłowe stracił dla właściciela znaczenie, a wartość posadowionych urządzeń przewyższa znacznie wartość samego gruntu. Zgodnie z art. 231 § 2 kc właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby ten, kto wzniósł budynek lub inne urządzenie, nabył od niego własność działki za odpowiednim wynagrodzeniem. Wysokość tego wynagrodzenia określa się według cen wolnorynkowych przedmiotowej działki, obowiązujących w chwili orzekania (por. m.in.: wyrok SN z dnia 18 kwietnia 1979 r., III CRN 64/79, OSNCP 1979, nr 11, poz. 223; wyrok SN z dnia 15 czerwca 1984 r., I CR 155/84, OSN 1984, z. 12, poz. 227).
Dla powstania roszczenia wynikającego z art. 231 § 2 kc wystarczy zainstalowanie trwałych urządzeń, które - mając fizyczne oparcie na sąsiednich nieruchomościach - znalazły się na trwałe w granicach przestrzennych nieruchomości określonych w art. 143 kc. (wyrok SN 16 lipca 2004 r. w sprawie I CK 26/2004). Możliwość wykupu działki istnieje więc również wtedy, kiedy przez grunt przebiegają same linie napowietrzne ? zaś słupy posadowione są na gruncie sąsiednim.
Wartość urządzeń posadowionych na gruncie ustala się jako ich wartość rynkową ? a więc wartość słupów, kabli, transformatorów itp. Wątpliwe wydaje się natomiast zaliczenie kosztów budowy/ przebudowy linii.
Jeśli transformator, gazociąg, wodociąg znalazły się na działce bezprawnie, właściciel może żądać jej wykupienia, ale musi się z tym spieszyć. Roszczenie o wykup przewidziane w art. 231 § 2 kodeksu cywilnego przedawnia się na zasadach ogólnych, czyli w ciągu dziesięciu lat od wybudowania urządzenia na cudzym gruncie (Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 13 grudnia 2007 r. w sprawie I CSK 364/2007).

Służebność przesyłu:
Zgodnie z art. 3051 kc nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń. Z brzmienia art. 3052 kc wynika zaś, że służebność taką ustanawia się za wynagrodzeniem. Treścią służebności przesyłu jest korzystanie przez przedsiębiorcę w oznaczonym zakresie z cudzej nieruchomości (nieruchomości obciążonej), w zakresie niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania urządzeń przesyłowych.
Istnieją trzy możliwe sposoby ustanowienia służebności przesyłu: w drodze umowy, w drodze orzeczenia sądu lub w drodze decyzji administracyjnej. Z punktu widzenia właściciela nieruchomości istotne są tylko dwa pierwsze sposoby. Służebność taką można ustanowić bądź w drodze rokowań z zakładem energetycznym bądź też w razie nie dojścia do porozumienia ? w drodze powództwa sądowego. Aby nie zbaczać zbyt mocno z meritum tematu wypada krótko wskazać, że do ustanowienia takiej służebności stosuje się przepisy o ustanowieniu służebności drogi koniecznej.

Służebność przez zasiedzenie:
Ponownie należy podkreślić, że upływ czasu działa w tym wypadku na korzyść zakładów energetycznych. W uchwale z dnia 7 października 2008 r. Sąd Najwyższy w sprawie III CZP 89/08 stwierdził, że przed ustawowym uregulowaniem służebności przesyłu (art. 305(1)-305(4) k.c.) dopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa. Zgodnie z art. 352 § 1 k.c., "kto faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności, jest posiadaczem służebności". Warunkiem zasiedzenia służebności przesyłu jest korzystanie przez przedsiębiorcę przesyłowego z trwałego i widocznego urządzenia. Takim urządzeniem mogą być oczywiście słupy, transformatory i inne części instalacji przesyłowej. Z reguły przedsiębiorca - posiadacz służebności przesyłu będzie uznany za posiadacza służebności w złej wierze (zob. uchwałę SN z dnia 17 czerwca 2005 r., III CZP 29/05, OSNCP 2006, nr 4, poz. 64; wyrok SN z dnia 29 stycznia 2008 r., IV CSK 410/07, niepubl.). Zasiedzenie służebności oznacza w tym wypadku dla właściciela nieruchomości nie tylko to, że zakład energetyczny uzyskuje prawo do korzystania z nieruchomości w określonym zakresie, ale również to, że takie prawo uzyskuje bezpłatnie.
Nie zawsze jednak upływ 30-lat od dnia wybudowania urządzeń oznacza zasiedzenie. Wskazać tutaj warto na kwestię biegu terminu zasiedzenia w rozumieniu art. 121 kc. Poprzedni ustrój prawny uniemożliwiający właścicielowi na dochodzenie odszkodowania lub domagania się usunięcia urządzeń z gruntu należy uznać za siłę wyższą ? a więc przeszkodę, która powoduje, że do 1989r. bieg okresu zasiedzenia względem zakładu energetycznego nie biegnie (por. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 13 grudnia 2001 r. IV CKN 195/2001).

Legalność / nielegalność wybudowanych urządzeń:
Większość spornych urządzeń wzniesionych bez zgody właścicieli nieruchomości została wybudowana przed 1989r. w odmiennym stanie prawnym. Analizowanie stanu prawnego jest trudne i wymaga sięgania do kilku ustaw. Podstawowym aktem zezwalającym w poprzednim systemie prawnym naruszania prawa własności był art. 4 ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli. Zgodnie z nim we wsiach lub osiedlach, objętych zarządzeniem o powszechnej elektryfikacji - osobom posiadającym odpowiednie upoważnienie właściwego przedsiębiorstwa elektryfikacji rolnictwa służy prawo wstępu na posesje i do budynków, dokonywania tam oględzin i pomiarów oraz wykonywania robót i zakładania urządzeń, jakich wymagać będzie powszechna elektryfikacja. Kolejnym ważnym aktem z punktu widzenia zakładów energetycznych była ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, która w art. 35 ustanowiła szczególny tryb wywłaszczania nieruchomości w razie zakładania i przeprowadzania na nieruchomości m.in. przewodów służących do przesyłania elektryczności. Następnie ustawa ta została uchylona i zastąpiona ustawą z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Stosownie do art. 70 ust. 1 tej ustawy, przed przystąpieniem do prac należało w drodze negocjacji wyjednać zgodę właściciela gruntu na ich przeprowadzenie. Brak takiej zgody, według art. 73 u.g.g., otwierał możliwość uzyskania stosownego zezwolenia rejonowego organu rządowej administracji ogólnej. Dalszym następstwem wydanego zezwolenia było nałożenie na właściciela obowiązku udostępniania gruntu osobom i jednostkom zobowiązanym do wykonywania czynności związanych z eksploatacją i konserwacją zainstalowanych przewodów i urządzeń.
Zgodnie z przyjętą linią ówczesnego orzecznictwa właściciel nieruchomości był stroną w postępowaniu o ustalenie miejsca i warunków realizacji inwestycji oraz o zatwierdzenie planu realizacyjnego inwestycji na jego nieruchomości, niezależnie od tego, kto jest wnioskodawcą w sprawie wydania takich decyzji (tak m.in. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 23 marca 1983 r. w sprawie SA/Kr 58/83, ONSA 1983/1 poz. 17). Nawet jeśli zakład energetyczny przedstawi nam dokumentację dotyczącą zatwierdzenia realizacji inwestycji na naszym gruncie warto dokładnie ją prześledzić ? zwłaszcza w kierunku czy ówczesny właściciel nieruchomości uczestniczył w postępowaniu administracyjnym (doręczano mu odpisy decyzji administracyjnych). Ponadto decyzje takie traciły ważność jeśli inwestor w terminie jednego roku nie wystąpił o wydanie pozwolenia na budowę. Jest to o tyle istotne, że przesłanką do ograniczenia praw własności w myśl art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości była ostateczna decyzja o lokalizacji szczególnej, która powinna być wydana zgodnie z przepisami ówczesnej ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. 1974 r. Nr 38 poz. 229) i wyprzedzać decyzję o ograniczeniu własności, wydaną w trybie art. 35 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy wywłaszczeniowej (tak: Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 9 lutego 1984 r. w sprawie SA/Ka 630/83, LexPolonica nr 299337).
Nawet gdyby okazało, że faktycznie linia została wybudowania zgodnie z ówczesnym prawem lecz bez wywłaszczenia (lub odszkodowania) dla właściciela ? nie przekreśla to starań właściciela o odszkodowanie. Orzecznictwo Sądu Najwyższego zgodnie podkreśla, że pozbawiony podstaw jest pogląd, że brak w ustawie z 1950r. regulacji o prawach właściciela nieruchomości do określonej rekompensaty z tytułu wykorzystania jego nieruchomości na cele powszechnej elektryfikacji oznacza, pomimo późniejszych zmian w systemie prawa, że właścicielowi żadne z tego tytułu prawa nie służą, takie zapatrywanie godziłoby bowiem w konstytucyjną ochronę własności (tak m.in. uchwala Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2005r. sygn. III CZP 80/05).
Niezależnie od powyższego w wyroku z dnia 9 sierpnia 2005 r. Sąd Najwyższy (IV CK 82/05) uznał, że zgodność budowy z wymaganiami Prawa budowlanego nie przesądza zasadności roszczenia negatoryjnego (art. 222 § 2 k.c.), zaś w wyroku Sądu Najwyższego - Izba Cywilna
z dnia 6 stycznia 2005 r. (III CK 129/2004) wskazano, że bezprawność posadowienia przedmiotowych magistral należy ocenić według sytuacji w dacie wyrokowania.

Sposób działania:
Jak już wspomniałem każda sprawa jest inna i trudno doszukiwać się z góry ustalonego sposobu działania. Można jedynie wskazać na ogólne ramy postępowania.
Nasze kroki powinniśmy rozpocząć od skierowania do właściciela urządzeń (zakładu energetycznego ? ale uwaga ? w niektórych wypadkach właścicielem urządzeń może być również gmina!) wezwania przedprocesowego bądź do usunięcia urządzeń i zapłatę za bezumowne korzystanie lub ustanowienie służebności przesyłu bądź też wykupu działki. Występując z takim roszczeniem trzeba przede wszystkim wykazać swój tytuł prawny do nieruchomości ? a więc załączyć wypis z księgi wieczystej. Niezbędne jest również uzyskanie mapy sytuacyjno-wysokościowej z zaznaczonym przebiegiem spornej linii. Już na tym etapie zalecałbym dokonanie wstępnych wyliczeń powierzchni gruntu zajętego pod linię. Pomiaru tego powinien dokonać geodeta, wyliczając zajętą powierzchnię wraz z pasem technicznym.

Szerokość pasa technicznego:
Szerokość pasa technicznego nie wynika tak do końca wprost z przepisów powszechnie obowiązujących. Podstaw do wyliczenia tego pasa należy doszukiwać się w:
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów. Dz. U. Nr 192, poz. 1883.
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 29 lipca 2004 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Dz. U. Nr 178, z dnia 13 sierpnia 2004 r., poz. 1841.
Natomiast zasięg pasa technicznego wynika z przepisów których stosowanie nie jest obowiązkowe, lecz zalecane do stosowania na zasadzie dobrowolności w okresie opracowywania projektu planu:
- PN-E-05100-1:1998. Elektroenergetyczne linie napowietrzne. Projektowanie i budowa. Linie prądu przemiennego z przewodami roboczymi gołymi.
- PN-76/E-05125. Elektroenergetyczne i sygnalizacyjne linie kablowe. Projektowanie i budowa.
Zasięgi stref technicznych:
1)istniejącej dwutorowej linii napowietrznej 110 kV ? 2 x 15 m (po obu stronach osi linii), na terenach przeznaczonych do zalesienia należy wyłączyć z zalesienia pas ochronny o szerokości 20 m (po 10 m w obie strony od osi linii);
2)istniejącej jednotorowej linii napowietrznej 110 kV ? 2 x15 m (po obu stronach osi linii), na terenach przeznaczonych do zalesienia należy wyłączyć z zalesienia pas ochronny o szerokości 20 m (po 10 m w obie strony od osi linii);
3)istniejącej lub projektowanej linii napowietrznej 15 kV ? 2 x 8 m (po obu stronach osi linii), na terenach przeznaczonych do zalesienia należy wyłączyć z zalesienia pas ochronny o szerokości 11 m (po 5,5 m w obie strony od osi linii);
4)istniejącej lub projektowanej stacji transformatorowej 15/0,4 kV ? pas terenu o szerokości 5 m wokół obrysu stacji;
5)istniejącej lub projektowanej linii napowietrznej 0,4 kV ? 2 x 3 m (bo obu stronach osi linii);

W wezwaniu przedprocesowym niezbędne jest wskazanie czego od właściciela urządzeń oczekujemy oraz w jakim terminie. W przypadku domagania się usunięcia urządzeń na względzie trzeba mieć niezbędny czas do wykonania projektu i uzyskania niezbędnych pozwoleń na dokonanie przebudowy linii. Powinniśmy więc zakreślić realny termin do spełnienia naszego roszczenia. Natomiast nic nie stoi na przeszkodzie, aby domagać się udzielenia odpowiedzi czy zakład energetyczny akceptuje nasze roszczenie w krótkim terminie ? np. 14 czy 30 dni.

Argumentacja zakładów energetycznych:
W większości przypadków zakłady energetyczne nie uznają roszczeń właścicieli. Z mojej praktyki wynika, że powołują się na fakt posadowienia urządzeń zgodnie z ówczesnym prawem ? ignorując całkowicie fakt, że właściciel nie uzyskał żadnego wynagrodzenia lub, że brak jest formalnej decyzji wskazującej na wywłaszczenie. Coraz częściej powołują się też na zarzut zasiedzenia służebności. Nie brakuje również argumentów o społeczno-gospodarczym przeznaczeniu rzeczy, jak również w zakresie możliwości ograniczenia praw właściciela wynikających z art. 140 kc.

Częste są również przypadki gdy zakład energetyczny nie odpowiada na wezwanie przedprocesowe lub w krótkiej odpowiedzi nie wskazuje na żadne akty administracyjne, które legły u podstaw wybudowania spornej linii.

Powództwo do sądu:
Powództwo sądowe należy traktować jako ostateczność, ale w wielu wypadkach niezbędność. Upływ czasu dla właściciela jest bowiem niekorzystny.
Do rozpoznania sprawy właściwy jest sąd według miejsca położenia nieruchomości. Nieco więcej problemów stwarza określenie wartości przedmiotu sporu. Zgodnie z art. 21 kpc ? jeżeli powód dochodzi kilku roszczeń ? zlicza się ich wartość. Jeśli na dochodzone pozwem roszczenia składają się roszczenie o wydanie nieruchomości (przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zaniechanie naruszeń) oraz roszczenie o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z gruntu to zgodnie z art. 232 kpc w sprawach o wydanie nieruchomości posiadanej bez tytułu prawnego lub na podstawie tytułu innego niż najem lub dzierżawa wartość przedmiotu sporu oblicza się przyjmując, stosownie do rodzaju nieruchomości i sposobu korzystania z niej, podaną przez powoda sumę odpowiadającą trzymiesięcznemu czynszowi najmu lub dzierżawy należnemu od danego rodzaju nieruchomości. W doktrynie podkreśla się, że wysokość podanej przez powoda sumy powinna odpowiadać hipotetycznej wysokości 3-miesięcznego czynszu najmu lub dzierżawy, jaki można uzyskać od nieruchomości w okręgu danego sądu, uwzględniając w szczególności, czy jest to nieruchomość gruntowa, czy lokalowa oraz jakie jest jej przeznaczenie.
Pozew podlega opłacie stosunkowej - 5% od wartości przedmiotu sporu.

Witam
Moje pytanie dotyczy stawek w praktyce. Czy są to kwoty za 1 rok czy za 1 miesiąc?
Z góry dziękuję za odpowiedź.

mam jedno pytanie... dlaczego uznał Pan roszczenie o zniesienie służebności przesyłu za roszczenie o wydanie nieruchomości, kiedy zgodnie z linią orzeczniczą SN jest to żądanie o ukształtowanie prawa, a nie o wydanie nieruchomości...wciąż zastanawiam się nad określeniem wartości przedmiotu sporu w sprawie o zniesienie służebności przesyłu bez wynagrodzenia..który przepis stanowi podstawę?

tak trzymiesięczny czynsz za używanie przez 10 lat to może ja wezmę czyjś samochód oddam za 10 lat a zapłacę za trzy miesiące najmu zobaczymy jak sztrassburg na to jawne oszustwo po patrzy bo swoje straty wyceniam sam

za rokhttp://***/news048/

a gdzie znaleźć te współczynniki do wzoru Ro????